Τρίτη 29 Ιανουαρίου 2013

Σχόλιο από τον ιστότοπο Liantinis.org

Μόλις ειδοποιήθηκα από το YouTube για ένα σχόλιο που δημοσίευσε ο ιστότοπος φίλων του Δ. ΛιαντίνηLiantinis.org, σχετικά με το video Ο Δ. Λιαντίνης οραματίζεται την Ελλάδα των "greeklish"! Το YouTube, μάλιστα, είχε χαρακτηρίσει το σχόλιο ως "ανεπιθύμητο", πράγμα που αναίρεσα με προσωπική παρέμβαση. Δημοσιεύω, χωρίς περαιτέρω επισημάνσεις, το σχόλιο καθώς και την απάντησή μου στο YouTube: 

Από Liantinis.org:

Αυθαίρετος ο τίτλος, αυθαίρετο το συμπέρασμα. Ο Λιαντίνης εξέφρασε ένα προβληματισμό, στο πλαίσιο του μαθήματος, υπαρκτό σε πολλούς φιλολογικούς κύκλους, εντός και εκτός Ελλάδας. Μέχρι εκεί. Ούτε οραματίστηκε, ούτε εισηγήθηκε ΠΟΤΕ greeklish, σε γραπτό ή προφορικό λόγο. Άλλωστε η καταληκτήρια φράση του τα λέει όλα «γιατί ένας λόγος είναι να βάλεις το λατινικό αλφάβητο…». Η εμπάθειά σας προφανώς δεν το άκουσε. 

Απάντηση:

Οι απόψεις σας σεβαστές, και τις καταγράφω. Το να με αποκαλείτε "εμπαθή" αφορά εσάς και μόνο (προφανώς θεωρείτε εαυτούς αυθεντίες στις εκ του μακρόθεν διαγνώσεις προθέσεων και διαθέσεων...). Το σχόλιό σας είχε χαρακτηριστεί ως "ανεπιθύμητο" (δεν ξέρω πώς) και το αποχαρακτήρισα προσωπικά. Τόσο εμπαθής! 

Σημείωση: Δείτε επίσης την αξιόλογη και εμπεριστατωμένη ανάλυση που δημοσίευσε στο QUANTUM υπό μορφή σχολίου ο Γιάννης Τσάπρας, συνάδελφος Φυσικός από το Λονδίνο και θαυμαστής του Δ. Λιαντίνη. Το σεμνό του ύφος και ο τεκμηριωμένος λόγος του μόνο σε επιστήμονα θα μπορούσαν να ανήκουν! 

Δευτέρα 28 Ιανουαρίου 2013

ΤΟ ΒΗΜΑ - Η γυναίκα στην κουπαστή και ο συμβολικός κόσμος του «Τριστάνου»

...Ίσως η σπουδαιότερη μουσική που γράφτηκε ποτέ, το μουσικό δράμα «Τριστάνος και Ιζόλδη» (Tristan und Isolde) είναι ένα έργο πολύ σύνθετο για να χωρέσει σε μια σύντομη ανάλυση. Το ορχηστρικό πρελούδιο της πρώτης πράξης θεωρήθηκε επανάσταση που γκρέμισε τα στεγανά της κλασικής μουσικής αρμονίας - αν και δεν θα πρέπει να αγνοούμε τα προφητικά κουαρτέτα του Μότσαρτ τα αφιερωμένα στον Χάυδν (όπου μάλιστα σε ένα απ’ αυτά, K 428, ακούγεται το ίδιο το θέμα του «Τριστάνου»!), όπως και τα πιανιστικά πρελούδια του Σοπέν με τις αρμονικές τους τολμηρότητες...

Διαβάστε το άρθρο...

Δευτέρα 14 Ιανουαρίου 2013

ΤΟ ΒΗΜΑ - «Πινακίδες από Κερί»: όταν το blogging είναι Τέχνη!

Πριν κάμποσο καιρό, με αφορμή την προκλητική συμπεριφορά ενός ανώνυμου blogger εναντίον επώνυμων δημοσιογράφων της τηλεόρασης, ο Σεραφείμ Φυντανίδης είχε κάνει παρορμητικά μια καθολικά απαξιωτική δημόσια τοποθέτηση για την οποία είμαι σίγουρος πως έχει προ πολλού μετανιώσει: Αποκάλεσε το blogging «εκδίκηση της γυφτιάς» ενάντια στην επαγγελματική δημοσιογραφία!

Τον κατά τα άλλα συμπαθή βετεράνο δημοσιογράφο διαψεύδει εύκολα, ασφαλώς, μια απλή περιδιάβαση στον αχανή κόσμο των blogs, εγχώριων και διεθνών. Αποτελώντας κι ο ίδιος μέρος αυτού του κόσμου, δεν θα αποδυθώ σε περιττές προσπάθειες υπεράσπισης του χώρου μου. Θα εστιάσω μόνο την προσοχή μου σε ένα από τα ποιοτικότερα blogs της χώρας, προτείνοντας στους αναγνώστες του «Βήματος» να βιώσουν τη μαγεία του!

Διαβάστε τη συνέχεια...

ΤΟ ΒΗΜΑ - Η μεγαλύτερη δομή του Σύμπαντος

Είναι μια ομάδα κβάζαρ που καλύπτει απόσταση τεσσάρων δισ. ετών φωτός

Του Βαγγέλη Πρατικάκη

Λονδίνο

Διεθνής ομάδα αστρονόμων ανακοίνωσε την ανακάλυψη της μεγαλύτερης γνωστής δομής στο ορατό Σύμπαν: μια ομάδα από κβάζαρ που καλύπτει απόσταση τεσσάρων δισεκατομμυρίων ετών φωτός. Η ανακάλυψη, λένε οι ερευνητές, δείχνει να αψηφά την Κοσμολογική Αρχή, μια βασική υπόθεση της κοσμολογίας για τη φύση του Σύμπαντος.

Τα κβάζαρ

Τα κβάζαρ είναι οι ενεργοί, εξαιρετικά φωτεινοί πυρήνες αρχαίων γαλαξιών οι οποίοι εντοπίζονται στις εσχατιές του Σύμπαντος (οι αστρονόμοι πιστεύουν σήμερα ότι η ακραία ακτινοβολία των κβάζαρ προέρχεται από υλικά που θερμαίνονται και λάμπουν πριν χαθούν για πάντα σε μια κεντρική μαύρη τρύπα).

Τα κβάζαρ τείνουν να συγκεντρώνονται σε σμήνη γνωστά ως Μεγάλες Ομάδες Κβάζαρ ή LQG. Και η μεγαλύτερη από αυτές τις ομάδες είναι η μεγαλύτερη γνωστή δομή στο Σύμπαν, αναφέρουν οι ερευνητές σε δημοσίευση που έχει γίνει δεκτή στο Monthly Notices, μια επιθεώρηση της βρετανικής Βασιλικής Εταιρείας.

«Αν και είναι δύσκολο να συλλάβει κανείς την κλίμακα αυτού του LQG, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη δομή που έχουμε δει ποτέ σε ολόκληρο το Σύμπαν» λέει ο Δρ. Ρότζερ Κλόους του Πανεπιστημίου του Κεντρικού Λάνκασαϊρ στη Βρετανία. «Ακόμα κι αν ταξίδευε κανείς με την ταχύτητα του φωτός, θα χρειαζόταν 4 δισ. χρόνια για να το διασχίσει. Αυτό είναι σημαντικό όχι μόνο λόγω του μεγέθους του, αλλά και επειδή θέτει υπό αμφισβήτηση την Κοσμολογική Αρχή, η οποία είναι ευρέα αποδεκτή από την εποχή του Άινσταϊν» επισημαίνει.

Η Αρχή

Η Κοσμολογική Αρχή είναι μια υπόθεση εργασίας σύμφωνα με την οποία το Σύμπαν, αν κανείς το κοιτάξει σε μεγάλη κλίμακα, φαίνεται ίδιο από όπου κι αν το παρατηρήσει κανείς. Με άλλα λόγια, το τμήμα του Σύμπαντος που βλέπουμε από τη Γη είναι ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα του Σύμπαντος ως συνόλου, και δεν έχει διαφορετικές ιδιότητες αν κανείς ταξιδέψει μεγάλες αποστάσεις.

Βάσει της αρχής αυτής, οι υπολογισμοί δείχνουν ότι οι αστρονόμοι δεν θα μπορούσαν να εντοπίσουν δομές με διαστάσεις άνω των 1,2 δισεκατομμυρίων ετών φωτός. Το νέο σμήνος κβάζαρ, όμως είναι περισσότερο από τρεις φορές μεγαλύτερο από αυτό το θεωρητικό όριο. «Η ομάδα μας εξετάζει και άλλες παρόμοιες περιπτώσεις που ισχυροποιούν την πρόκληση [κατά της Κοσμολογικής Αρχής]» λέει τώρα ο Δρ. Κλόους.

Τυπικά, πάντως, η Κοσμολογική Αρχή θεωρεί το Σύμπαν ομοιόμορφο ως προς τις ιδιότητες και τους φυσικούς νόμους που το διέπουν, και όχι απαραίτητα όσον αφορά τις δομές του. Η τελευταία ανακάλυψη δεν αρκεί για να σκοτώσει αυτή την παλιά υπόθεση, τα δεδομένα όμως σίγουρα θα ληφθούν υπόψη.

ΤΟ ΒΗΜΑ

Δευτέρα 7 Ιανουαρίου 2013

ΤΟ ΒΗΜΑ - Ο κλειστοφοβικός κόσμος της «Άννα Καρένινα»

Η μεταφορά ενός κλασικού μυθιστορήματος στη μεγάλη οθόνη δεν είναι εύκολη υπόθεση. Πέραν από το να αποδυθεί σε μια στείρα αναπαράσταση καταστάσεων, ο σκηνοθέτης θα πρέπει να καθοδηγήσει τους ηθοποιούς έτσι ώστε να αποδώσουν τις εσωτερικές διαστάσεις του δράματος. Πόσο μάλλον όταν αυτό είναι το έργο ενός μεγάλου ανατόμου της ανθρώπινης ψυχής κι ενός βαθύ μελετητή των ανθρώπινων χαρακτήρων!

Η «Άννα Καρένινα» του Λέοντος Τολστόι γνώρισε αρκετές κινηματογραφικές και τηλεοπτικές διασκευές (ιδιαίτερα αξιοσημείωτες οι παραγωγές του 1935 και του 1948). Η τελευταία απόπειρα κινηματογραφικής προσέγγισης του κλασικού αριστουργήματος έκανε πρόσφατα την εμφάνισή της στις αθηναϊκές αίθουσες...

Διαβάστε τη συνέχεια...

Τετάρτη 2 Ιανουαρίου 2013

ΤΟ ΒΗΜΑ - Ρίχαρντ Βάγκνερ: 200 χρόνια από τη γέννηση ενός ιδιοφυούς «τέρατος»!


Ένα καλοκαιρινό πρωί, πριν μερικά χρόνια, έλυνα ανόητες μαθηματικές εξισώσεις καθισμένος στη βεράντα του οικογενειακού εξοχικού στην Εύβοια. Όπως το συνήθιζα τότε, είχα δίπλα το φορητό CD-player με τη μουσική στη διαπασών. Ένας αρκετά καλλιεργημένος Γερμανός τουρίστας, που περνούσε μόνιμα τις καλοκαιρινές διακοπές του σ’ εκείνο το μέρος, ακούγοντας τη μουσική απόρησε πώς ήταν δυνατό να μου αρέσει κάτι τέτοιο! Του εξήγησα πως ήταν μουσική του Βάγκνερ. “Wagner?”, μου λέει! “This is very heavy music. How on earth do you like it?”

Ναι, όσο κι αν ακούγεται απίστευτο, αν αναζητά κανείς αληθινά φανατικούς φίλους του ιδιοφυούς αυτού γερμανικού καλλιτεχνικού «τέρατος» (όπως αποκλήθηκε), ίσως δεν θα ‘ταν κακή ιδέα να επισκεφθεί την Ελλάδα!

Διαβάστε τη συνέχεια...

ΤΟ ΒΗΜΑ - Εισερχόμενος κομήτης υπόσχεται φαντασμαγορικό σόου!

Photo: ΤΟ ΒΗΜΑ

Του Βαγγέλη Πρατικάκη

Θα είναι πιο λαμπρός από τη Σελήνη κατά το πέρασμά του

Ουάσινγκτον

Ενας κομήτης που εντοπίστηκε τον Σεπτέμβριο από αστρονόμους στη Ρωσία δεν αποκλείεται να γίνει τόσο λαμπρός στα τέλη του 2013 ώστε να είναι ορατός ακόμα και στο φως της ημέρας.

Διαστημική χιονόμπαλα

Η τροχιά στην οποία κινείται η διαστημική χιονόμπαλα, επισημαίνουν οι ερευνητές, παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες με την τροχιά του «Μεγάλου Κομήτη του 1680», ο οποίος έγινε ορατός στη διάρκεια της ημέρας και σχημάτισε μια ουρά με μήκος μεγαλύτερο από το πλάτος της Σελήνης.

Η ομοιότητα των τροχιών υποδεικνύει ότι τα δύο σώματα σχετίζονται ή ότι πρόκειται για τον ίδιο κομήτη. O νέος κομήτης, με την ονομασία Comet ISON ή C/2012 S1, εντοπίστηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου με τηλεσκόπιο του Διεθνούς Επιστημονικού Οπτικού Δικτύου (ISON) κοντά στο Κισλοβόντσκ στην περιοχή του Βόρειου Καυκάσου. Βρισκόταν τότε σε απόσταση ενός δισεκατομμυρίου χιλιομέτρων από τη Γη.

Το σόου

Ο C/2012 S1 θα αρχίσει να γίνεται ορατός με γυμνό μάτι τον Οκτώβριο του 2013, όταν θα φαίνεται να κινείται τις πρώτες πρωινές ώρες ανάμεσα στα άστρα του αστερισμού του Λέοντα.

Το μεγάλο σόου θα αρχίσει όταν ο κομήτης πλησιάσει τον Ήλιο, οπότε οι πάγοι της επιφάνειάς του θα αρχίσουν να εξαερώνονται από την ακτινοβολία και πιθανώς θα σχηματίσουν μια ουρά που εκτείνεται για χιλιάδες ή και εκατομμύρια χιλιόμετρα στο Διάστημα. Το φαινόμενο θα κορυφωθεί όταν ο κομήτης φτάσει στο περιήλιο, δηλαδή στην ελάχιστη απόστασή του από τον Ήλιο, στις 28 Νοεμβρίου 2013. Υπό την επίδραση της ακραίας βαρύτητας του Ήλιου, ο C/2012 S1 θα πραγματοποιήσει μια κλειστή στροφή πίσω από το άστρο για να εμφανιστεί και πάλι στην άλλη πλευρά του.

Τι θα πάθει;

Κανείς δεν γνωρίζει αν ο κομήτης θα επιζήσει αλώβητος ή αν θα σπάσει σε κομμάτια. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει επίσης πόσο μακριά και φωτεινή θα είναι η ουρά του, αν και οι αστρονόμοι ελπίζουν σε ένα από τα πιο θεαματικά περάσματα των τελευταίων δεκαετιών.

Δεδομένου ότι οι κομήτες θεωρούνται κατάλοιπα από το σχηματισμό του Ηλιακού Συστήματος πριν από 4,5 δισ. χρόνια, οι επιστήμονες θα παρακολουθούν τον C/2012 S1 αναζητώντας στοιχεία για τη σύστασή του. Οι περισσότεροι κομήτες προέρχονται από το Νέφος του Όορτ, ένα «σύννεφο» παγωμένων, αρχαίων σωμάτων που περιφέρονται αργά σε απόσταση περίπου ενός έτους φωτός από τον Ήλιο.

ΤΟ ΒΗΜΑ

Διαβάστε στη Βικιπαίδεια...

Τρίτη 11 Δεκεμβρίου 2012

"Ξεσκονίζοντας" τις έννοιες της Ηλεκτροδυναμικής!

Μια από τις πιο δύσκολες έννοιες στην Ηλεκτροδυναμική είναι αυτή της ηλεκτρεγερτικής δύναμης (ΗΕΔ). Η δυσκολία έγκειται κατά κύριο λόγο στην ποικιλία των υφιστάμενων εκφράσεων για την ΗΕΔ, ανάλογα με τη φυσική κατάσταση στην οποία η έννοια αυτή εφαρμόζεται.

Το θέμα αυτό αποτέλεσε, διαχρονικά, αντικείμενο "ζωηρών" συζητήσεων -και συχνά έντονων διαφωνιών- ανάμεσα στον γράφοντα και τον συνάδελφο Α. Μαγουλά. Αποτέλεσμα αυτών των μακροχρόνιων ζυμώσεων ήταν το πρόσφατο άρθρο παιδαγωγικού χαρακτήρα,

Electromotive Force: A Guide for the Perplexed

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα το Πανεπιστήμιο MIT των ΗΠΑ για την ανάρτηση του άρθρου στο site THE NET ADVANCE OF PHYSICS. Αποτελεί μεγάλη τιμή για μας!

Δείτε την ελληνική μετάφραση του άρθρου

Δευτέρα 3 Δεκεμβρίου 2012

ΤΟ ΒΗΜΑ - Το φαινόμενο της πεταλούδας και οι παράλληλοι κόσμοι του «Αν...»

Στο βιβλίο του «Μουσική και Λόγος», ο διάσημος μαέστρος Wilhelm Furtwängler δεν κρύβει την αντιπάθειά του για τους κριτικούς Τέχνης. Παρομοιάζει τον δημιουργό με τον Φάουστ και τον κριτικό με τον Μεφιστοφελή, λέγοντας για τον δεύτερο πως ό,τι γεννιέται από αγάπη το θεωρεί άξιο ν’ αφανιστεί! Κάπου παρακάτω γράφει πως η κύρια μέριμνα του κριτικού είναι ο εντοπισμός και η επισήμανση των «λαθών» στο έργο Τέχνης, ενώ ο ίδιος συχνά αδυνατεί να δει τη δύναμη και το μεγαλείο ενός αληθινού αριστουργήματος.

Οι σκέψεις του Furtwängler μου ήρθαν στο νου καθώς παρατηρούσα την εναγώνια προσπάθεια των κριτικών κινηματογράφου να εντοπίσουν τα «λάθη» στο «Αν...», την πρώτη κινηματογραφική απόπειρα του Χριστόφορου Παπακαλιάτη (Ελλάδα, 2012)...

Διαβάστε την κριτική για την ταινία

Τετάρτη 31 Οκτωβρίου 2012

ΤΟ ΒΗΜΑ - Εθνική «καθαρότητα» ή εθνικό σύμπλεγμα;

Το μέρος το είχα ακουστά κυρίως για τον φημισμένο χαλβά του. Εσχάτως έχω άλλον ένα λόγο να το θεωρώ «αξιοπρόσεκτο»...

Στο τοπικό Επαγγελματικό Λύκειο, η άριστη των μαθητών είχε την ατυχία να προέρχεται από οικογένεια μεταναστών από γειτονική χώρα (τα ονόματα δεν έχουν τόση σημασία...). Βάσει της επίδοσής της (και βάσει των νόμων αυτής της πολιτείας) εδικαιούτο την τιμή της σημαιοφόρου στην παρέλαση κατά τον πρόσφατο εορτασμό της 28ης Οκτωβρίου. Οι συμμαθητές της, όμως, είχαν άλλη άποψη. Μάλιστα, απείλησαν να καλέσουν, προς «διευθέτηση» του ζητήματος, τους εκπροσώπους «πολιτικού» χώρου γνωστού για τις εθνικές του «ευαισθησίες» (από τις οποίες, όλως περιέργως, μοιάζει να απουσιάζει ο πόνος για τα δεινά που υπέστη ένας ολόκληρος λαός κατά την ναζιστική κατοχή...).

Τελικά, παραδίδοντας μαθήματα σεμνότητας αλλά και ρεαλισμού, η μαθήτρια πρόθυμα και χωρίς μελοδραματισμούς παρέδωσε τη σημαία στην αμέσως επόμενη τη τάξει –ως προς τις σχολικές επιδόσεις- συμμαθήτριά της, βάζοντας την ηρεμία του σχολείου πάνω από το –απόλυτα δικαιολογημένο- αίσθημα πικρίας που, κατά πάσαν βεβαιότητα, έφερε μέσα της...

Προσωπικά, θα ήθελα να δώσω μια συμβουλή στους συμμαθητές τής αριστούχου: Αντί των γνωστών «προστατών» της ακραιφνούς εθνικοφροσύνης, τους οποίους απείλησαν πως θα καλέσουν, να προτιμήσουν την πρόσκληση πεπειραμένων φροντιστών, από τους οποίους να ζητήσουν εντατική προπαρασκευή ώστε να αριστεύσουν κι αυτοί στα μαθήματα. Έτσι, στην επόμενη εθνική εορτή, ίσως κάποιος εξ αυτών κρατήσει «με το σπαθί του» τη σημαία του σχολείου!

Προκαλεί θλίψη, πάντως, η συνειδητοποίηση πως μετασχηματιζόμαστε σιγά-σιγά σε κοινωνία συμπλεγματικών... Και μάλιστα –κι αυτό είναι το πιο ανησυχητικό- εξ απαλών (σχεδόν) ονύχων!

ΤΟ ΒΗΜΑ